Η απάντηση ίσως κρύβεται στο περπάτημα

στα δύο πόδια

Νέα μελέτη του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης δείχνει ότι η δεξιοχειρία ίσως συνδέεται με δύο μεγάλες εξελικτικές αλλαγές του ανθρώπου.

Περίπου 9 στους 10 ανθρώπους στον πλανήτη είναι δεξιόχειρες. Είναι μια ανισορροπία τόσο έντονη, που δεν παρατηρείται με τον ίδιο τρόπο σε κανένα άλλο είδος πρωτευόντων. Οι επιστήμονες προσπαθούν εδώ και δεκαετίες να εξηγήσουν γιατί ο άνθρωπος ανέπτυξε τόσο ισχυρή προτίμηση στο δεξί χέρι, εξετάζοντας τον εγκέφαλο, τα γονίδια, τα εργαλεία και την κουλτούρα.

Μια νέα μελέτη ερευνητών του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης προτείνει μια διαφορετική απάντηση. Σύμφωνα με τους επιστήμονες, η δεξιοχειρία μπορεί να συνδέεται με δύο από τις πιο καθοριστικές αλλαγές στην εξέλιξη του ανθρώπου: το περπάτημα στα δύο πόδια και την ανάπτυξη ενός ασυνήθιστα μεγάλου εγκεφάλου.

Το περπάτημα που απελευθέρωσε τα χέρια

Η ερευνητική ομάδα ανέλυσε δεδομένα για την προτίμηση χεριού σε 2.025 άτομα από 41 είδη πιθήκων και ανθρωποειδών. Οι επιστήμονες εξέτασαν διάφορες πιθανές εξηγήσεις, όπως η διατροφή, η χρήση εργαλείων, η κοινωνική δομή, το περιβάλλον, το μέγεθος του σώματος και το μέγεθος του εγκεφάλου.

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι οι άνθρωποι ξεχωρίζουν εντυπωσιακά. Σε έναν δείκτη που μετρά την προτίμηση χεριού, οι θετικές τιμές δείχνουν δεξιοχειρία. Οι άνθρωποι είχαν σκορ 0,76, πολύ υψηλότερο από τα άλλα πρωτεύοντα, τα οποία συνήθως κινούνταν κοντά στο μηδέν. Με απλά λόγια, τα περισσότερα είδη δεν εμφανίζουν σταθερή προτίμηση στο δεξί ή στο αριστερό χέρι σε επίπεδο πληθυσμού.

Η εικόνα όμως άλλαξε όταν οι ερευνητές πρόσθεσαν στα μοντέλα δύο στοιχεία: το μέγεθος του εγκεφάλου και την αναλογία μήκους χεριών και ποδιών. Οι άνθρωποι έχουν ασυνήθιστα μακριά πόδια σε σχέση με τα χέρια τους, κάτι που συνδέεται με το περπάτημα στα δύο πόδια. Όταν αυτά τα δύο στοιχεία μπήκαν στην εξίσωση, η ανθρώπινη δεξιοχειρία έμοιαζε λιγότερο «παράξενη» εξελικτικά.

Οι ερευνητές προτείνουν μια εξήγηση σε δύο στάδια. Πρώτα ήρθε η όρθια βάδιση. Όταν οι πρόγονοι του ανθρώπου άρχισαν να περπατούν στα δύο πόδια, τα χέρια απελευθερώθηκαν από την ανάγκη της μετακίνησης. Αυτό δημιούργησε νέες πιέσεις για πιο εξειδικευμένη χρήση τους, όπως η μεταφορά αντικειμένων, η κατασκευή εργαλείων και οι χειρονομίες.

Το δεύτερο στάδιο ήρθε αργότερα, με την αύξηση του εγκεφάλου. Τα εξελικτικά μοντέλα δείχνουν ότι τα πρώτα είδη της ανθρώπινης εξελικτικής γραμμής όπως ο Ardipithecus και ο Australopithecus, πιθανότατα είχαν ασθενή προτίμηση στο δεξί χέρι, παρόμοια με τους σημερινούς πιθήκους. Η τάση φαίνεται να ενισχύθηκε με είδη όπως ο Homo erectus και οι Νεάντερταλ, πριν φτάσει στο σημερινό επίπεδο στον Homo sapiens.

Υπήρξε πάντως και μια εξαίρεση. Ο Homo floresiensis, το μικρόσωμο είδος που έχει γίνει γνωστό ως «χόμπιτ» της Ινδονησίας, φαίνεται ότι είχε πολύ πιο αδύναμη προτίμηση χεριού, πιθανώς επειδή διατηρούσε προσαρμογές τόσο για αναρρίχηση όσο και για περπάτημα στα δύο πόδια.

Η μελέτη δείχνει ότι η δεξιοχειρία δεν είναι απλώς μια συνήθεια που προέκυψε από την κουλτούρα. Μπορεί να είναι βαθιά ριζωμένη στον τρόπο με τον οποίο οι πρόγονοί μας άρχισαν να κινούνται, να χρησιμοποιούν τα χέρια τους και να αλληλεπιδρούν με τον κόσμο. Παρ’ όλα αυτά, μένουν ανοιχτά ερωτήματα, όπως γιατί η αριστεροχειρία επιβίωσε στην ανθρώπινη εξέλιξη και πόσο ρόλο έπαιξε τελικά η κουλτούρα στην ενίσχυση της δεξιοχειρίας.

Πηγή: gazzeta.gr